MỘT SỐ THÔNG TIN KHÁC VỀ NHÀ HÁT

Cố đô Huế: Ngỗn ngang muôn nỗi rối nước

Sau một thời gian vừa xây dựng vừa đào tạo đội ngũ diễn viên, năm 2007 , Nhà hát múa rối cố đô Huế chính thức đi vào hoạt động tại số 8 Lê Lợi Huế để giới thiệu với công chúng và du khách tham quan về môn nghệ thuật độc đáo này. Đặc biệt, để giúp khách du lịch thưởng thức, tìm hiểu những nét đẹp văn hoá của quê hương, đất nước thông qua các tiết mục múa rối.

Múa rối nước là một nghệ thuật biểu diễn bằng con rối trên mặt nước, kết hợp một cách kỳ ảo hai yếu tố rối và nước. Sân khấu của rối nước là ao, hồ . Trên nước là một tòa thủy đình hai tầng, tầng trên dùng để thờ Tổ, tầng dưới là hậu trường có mành che. Khác với các loại hình biểu diễn khác, nghệ nhân của trò múa rối nước không xuất hiện trên sân khấu. Họ đứng trong nước, núp sau bức mành tre, điều khiển các con rối bằng một hệ thống que, dây phức tạp, đòi hỏi trình độ kỹ thuật, nghệ thuật tinh xảo.

Anh Phan Vĩnh Quý, một diễn viên Nhà hát múa rối cố đô Huế tâm sự: Dù không xuất hiện trước khán giả nhưng hạnh phúc của người biểu diễn chính là những tràng pháo taykhông ngớt của khán giả sau mỗi màn diễn, những ánh mắt thích thú của các em nhỏ, ánh đèn flash của máy ảnh cũng đủ động viên anh em nghệ sĩ hăng hái biểu diễn, không ngại khó, ngại khổ.

Trước đây, múa rối nước biểu diễn không lời, chỉ dùng động tác để diễn tả. Về sau, múa rối trở nên phong phú hơn, không những có lời mà còn được tăng cường thêm nhạc và cả pháo bông nữa. Bên cạnh việc kế thừa các nghệ thuật rối nước Bắc Bộ, nhà hát múa rối Huế đã và đang xây dựng những tiết mục rối mang phong cách biểu diễn, chất liệu âm nhạc truyền thống Cung Đình Huế. Cùng nghệ thuật kiến trúc – sắp đặt mang đậm dấu ấn đặc trưng của làng quê Việt Nam đem đến cho khách du lịch những ấn tượng khó quên. Các tiết mục Chú Tểu, múa bát tiên, Đánh cáo bắt vịt,  Múa phượng, Chọi trâu, Lân tranh cầu. rồng phun lửa, nhi đồng, tứ linh … được biểu diễn trong thời gian 55 phút của mỗi xuất diễn dường như cuốn hút tất cả mọi người. Khán giả nước ngoài khi đến với Nhà hát là họ mong muốn tìm hiểu, khám phá một nghệ thuật độc đáo của dân tộc Việt Nam và bởi múa rối là hình thức nghệ thuật mang tính trò diễn hơn là tích trò nên không khó hiểu. Những hành động trên sân khấu mang lại sự cảm nhận phong phú cho họ
Em Bernard Goumet 5 tuổi đến từ Pháp, tỏ ra thích thú với những con rối đầy màu sắc, biết cử độngtrong nước và trong các tiết mục được xem em thích nhất là màn con rồng phun được ra lửa.
Bà  Constance Reitzler, trưởng đoàn khách du lịch MIDE Pháp cho rằng: Đây là loại hình nghệ thuật đặc sắc của Việt Nam mà các thành viên trong đoàn đều rất thích. Ở Châu âu có nhiều loại hình rối nhưng là rối cạn còn ở đây là rối nước. Tuy nhiên bà cảm thấy hơi tiếc vì chương trình không có giới thiệu bằng tiếng Pháp hoặc Tiếng Anh trước mỗi màn diễn để cho khách du lịch biết được nội dung.
Thế nhưng, tham gia một xuất diên của các diễn viên ở đây mới thấy được khó khăn mà những người tâm huyết với bộ môn này phải đối mặt. Đầu tiên là lượng khách quá ít ỏi. Các đơn vị làm du lịch dường như không mấy quan tâm. Nhiều đơn vị còn băn khoăn về việc đưa biểu diễn rối nước vào lịch trình du lịch của họ. Nguyên nhân là khách nước ngoài chưa được nghe giới thiệu nhiều về loại hình nghệ thuật này của Việt Nam. Họ cũng chưa hiểu nhiều về những tích trò vốn gắn bó, gần gũi với đời sống của người nông dân Việt Nam. Người châu Âu chưa bao giờ được xem múa rối nước. Ngược lại, như một khán giả người Pháp tham dự buổi biểu diễn cũng đã nói: chính Nhà hát múa rối cố đô Huế cũng chưa có một sự quảng bá, giới thiệu nào mang tính bài bản và chuyên nghiệp về loại hình nghệ thuật của mình.

Nên chăng, khi khách đến nhà hát, trước tiên là giới thiệu cho họ về lịch sử nghệ thuật múa rối, cho họ xem mô hình rối, giới thiệu nghệ sỹ và vài đường múa rối cơ bản để dẫn dắt họ đến với nghệ thuật múa rối và những hiểu biết sơ bộ về rối nước. Sau đó, cho họ thưởng  thức chương trình. Khi ra về, hãy giới thiệu với du khách những món quà lưu niệm hình con rối. Như thế sẽ tạo ấn tượng sâu đậm với du khách và chỉ cần một người yêu thích loại hình nghệ thuật này thì họ sẽ là những đại sứ, giới thiệu rối nước Việt Nam với cả đất nước họ.

Chị Nguyễn Ngọc Lan, Hướng dẫn viên du lịch cho biết: Múa rối nước là hình thức văn hóa sống động của người Việt. Qua các lần đưa đoàn xembiểu diễn tôi thấy khách rất thích. Giá cả không phải là cao lắm, chỉ 70 ngàn một khách nước ngoài. Nhà hát múa rối Huế không thu được thêm chi phí nào ngoài tiền bán vé. Ở Miền Bắc tôi thấy họ kinh doanh loại hình này tốt hơn.
Múa rối nước là loại hình nghệ thuật lâu đời, là sản phẩm tinh thần của người dân lao động, tích trò là những sự kiện trong cuộc sống người lao động, phản ánh tâm tư, tình cảm người lao động. Biểu diễn rối nước là những nghệ sỹ tài hoa, khổ luyện để thành nghề khi vừa ngâm mình trong nước lạnh ngay cả giữa mùa đông giá rét, vừa phải điều khiển con rối gồng hết sức cả người, tay, chân, lại còn phải thổi hồn vào những con rối sao cho thật nhất. Bởi vậy, dù khó khăn mấy cũng cần phải đưa nghệ thuật rối nước vào tour du lịch. Đó không chỉ là dịp quảng bá, gìn giữ, phát triển múa rối nước, mà chính là góp phần tăng tính hấp dẫn của du lịch Huế vốn đang loay hoay tìm điểm mới.

Hạnh Minh (TRT)

Huế: Nhà hát múa rối nước đi vào hoạt động

TT - Tối 3 - 11, Nhà hát múa rối cố đô Huế đã chính thức đi vào hoạt động bằng những tiết mục biểu diễn đầu tiên do 19 diễn viên trẻ của Huế thực hiện (ảnh).

Nhà hát được xây dựng rộng 230m² với nhà biểu diễn và khán đài 162 chỗ, nằm trong khuôn viên khách sạn Century bên bờ sông Hương thơ mộng. Đặc biệt, một số thành viên của Câu lạc bộ múa rối Thần Tiên (rối cạn) của Huế đã cùng đầu tư gần 700 triệu để xây dựng nhà hát này, cũng như tổ chức mời các chuyên gia của Nhà hát Múa rối trung ương đào tạo cho 19 diễn viên nói trên miệt mài trong ba tháng qua.

Đạo diễn Nguyễn Phi Tuấn - phụ trách nhà hát  - cho biết từ nay múa rối nước sẽ biểu diễn hằng đêm nơi đây với hai suất diễn. Hiện nhà hát có 19 tiết mục, ban đầu biểu diễn kế thừa làn điệu và nghệ thuật độc đáo của múa rối nước truyền thống, tuy nhiên thời gian tới sẽ đưa một số làn điệu âm nhạc truyền thống Huế như nhã nhạc, múa hát cung đình... để múa rối mang phong cách của Huế cả về âm nhạc lẫn tạo hình. Trong tương lai, nhà hát này sẽ bố trí thêm một sân khấu nổi để biểu diễn cả múa rối cạn.

Tin, ảnh: ĐÌNH TOÀN

Sẽ có một Nhà hát múa rối nước bên bờ sông Hương

14:27' 05/10/2007 (GMT+7)

Bắt đầu là một ý tưởng tưởng chừng rất khó thực hiện, tuy nhiên đến hôm nay cái ý tưởng đem nghệ thuật múa rối nước đến với công chúng Huế của Đạo diễn Nguyễn Phi Tuấn đã bước đầu tạo tiền đề cho Huế có thêm một sân chơi nghệ thuật nhằm thu hút khách du lịch đến với văn hóa Huế, và góp thêm phần vào món ăn tinh thần của các em thiếu nhi đang khao khát một sân chơi giải trí dành riêng lứa tuổi của mình. Trong các loại hình văn hóa nghệ thuật giải trí của Huế như: Nhã nhạc, tuồng cung đình, múa cung đình và ca Huế... thì múa rối nước cũng đã được các Đoàn nghệ thuật từ miền đồng bằng Bắc bộ xa xôi nhiều lần mang loại hình nghệ thuật này đến với Huế. Họ thuê mặt bằng và tìm đối tác để mong có một “chỗ đứng” trong lòng khán giả đang sống trên mảnh đất thần kinh, nhưng tất cả đều thất bại, có lẽ nguyên nhân là do bản tính cầu kỳ của người dân nơi đây, bởi đối với người dân cố đô Huế thì nghệ thuật cũng là một món ăn tinh thần nên nó cần một sự tinh tế hơn nữa chứ không phải là một sự biểu diễn nghề nghiệp đơn thuần của người diễn viên. Và rồi tất cả đành phải rút lui khi sân khấu múa rối mà họ muốn tạo dựng không thể sáng đèn vì vắng khán giả đến xem. Chính vì vậy, đã có nhiều ý kiến cho rằng múa rối không thể “sống được” nơi đây. Tất cả đó như là một “dấu chàm đen” và chưa có một nhà nghệ thuật nào dám trở lại “làm múa rối” trên mảnh đất thơ mộng nhưng cũng lắm kiêu sa này. Nhưng lạ thay cái khó khăn ấy cũng là niềm đam mê mà đạo diễn Nguyễn Phi Tuấn muốn dấn thân vào, ông bảo: “Tôi dám xây dựng một Nhà hát múa rối ở Huế vì tôi là người Huế, tôi hiểu được văn hóa Huế, hiểu được con người của Huế, biết được họ đang mong muốn điều gì... tôi nghĩ tôi sẽ làm được”. Và tháng 10 năm 2007 này, Nhà hát Múa rối cố đô Huế sẽ chính thức đi vào hoạt động. Đây là Nhà hát múa rối mà tiền thân là Câu lạc bộ múa rối thuộc Trung tâm văn hóa thông tin tỉnh Thừa Thiên Huế, được thành lập vào tháng 07/2003 với một đội ngũ diễn viên trẻ đầy nhiệt huyết được tuyển chọn từ các Trường nghệ thuật của Huế. Chúng tôi đến địa chỉ 49 đường Lê Lợi thành phố Huế (phía bên phải trong khuôn viên khách sạn Century), nơi Nhà hát múa rối cố đô Huế dùng làm địa điểm để xây dựng nhà hát, nhìn các diễn viên đang tập luyện các tiết mục mới thấy sự vất vả của những người nghệ sĩ múa rối, nhưng tất cả đều rất hăng say và cố tập cho được động tác để hoàn thành tiết mục mà đạo diễn vừa chỉ vẽ để cho kịp ngày khai trương nhà hát. Bất chợt tôi nhớ đến câu nói nghệ sĩ Văn Học, một người nổi tiếng trong làng nghệ thuật múa rối của miền Bắc: “...muốn trở thành một nghệ sĩ múa rối thì bạn phải biết kiên nhẫn tập luyện để múa rối trở thành một phần hồn của bạn, bởi đó là một môn nghệ thuật mà cho dù biểu diễn ở bất cứ đất nước nào trên thế giới, dù bất đồng ngôn ngữ, không cùng màu da và khác nhau về tín ngưỡng tôn giáo nhưng đó chính là chiếc cầu nối văn hóa giữa dân tộc Việt với bạn bè quốc tế khi chúng ta biết đưa cái tinh túy của múa rối đến được với người xem”. Một buổi tập luyện của các diễn viên Nhà hát múa rối nước Cố đô Huế Được biết, Nhà hát múa rối cố đô Huế mặc dù sẽ kế thừa những cái hay, cái đẹp của múa rối truyền thống nhưng tiêu chí được ưu tiên hàng đầu vẫn là xây dựng một chương trình biểu diễn mang phong cách riêng của Huế như: Âm nhạc, kiến trúc, tạo hình... và đặc biệt là những câu chuyện điển tích mang đậm văn hóa truyền thống và cung đình Huế. Ông Nguyễn Phi Tuấn, phụ trách Nhà hát múa rối cố đô cho biết: Hiện số lượng diễn viên của nhà hát là 26 người và họ là những người đã được các chuyên gia múa rối của Nhà hát múa rối Trung ương trực tiếp đào tạo. Đây cũng là mục tiêu lâu dài để Nhà hát có một đội ngũ diễn viên chuyên nghiệp. Ông Tuấn cũng cho biết thêm: Vốn đầu tư ban đầu để xây dựng Nhà hát múa rối cố đô Huế là 600 triệu đồng, đây là vốn để xây dựng các chưong trình biểu diễn và các hạng mục thuộc nhà hát như: Nhà thủy đình, khu biểu diễn, khán đài... Thật thú vị khi Huế có thêm một loại hình nghệ thuật sẽ được đưa vào hoạt động để phục vụ du khách và các “thượng đế” nhỏ tuổi của đất cố đô Huế. Chúng tôi hy vọng rằng, Nhà hát múa rối cố đô Huế sẽ là địa chỉ có thể tạo cho du khách một cảm giác thanh thản như được sống trên một miền quê bình yên của xứ Huế mỗi lần đến đây xem nghệ thuật múa rối. Trọng Bình

Khánh thành và báo cáo chương trình biểu diễn Nhà hát Múa rối Cố đô Huế

22:23' 03/11/2007 (GMT+7)

17h30 tối nay (3/11), buổi lễ khánh thành và biểu diễn ra mắt nhà hát múa rối Cố đô Huế đã diễn ra tại Khuôn viên Khách sạn Century (49 Lê Lợi, TP Huế). CLB múa rối "Tuổi Thần tiên"  - tiền thân của Nhà hát múa rối Cố đô Huế Nhà hát múa rối Cố đô Huế được hình thành trên cơ sở ban đầu là CLB múa rối “Tuổi Thần Tiên” (được thành lập tháng 7/2003) trực thuộc Trung tâm Văn hóa – Thông tin Thừa Thiên Huế. Sau một thời gian vừa xây dựng vừa đào tạo, đến nay Nhà hát đã hoàn thành và chính thức đưa vào hoạt động nhằm giới thiệu với công chúng môn nghệ thuật độc nhất vô nhị trên thế giới: múa rối nước. Đây là một bộ môn nghệ thuật dân gian truyền thống, được hình thành từ thế kỷ thứ 12 (năm 1121), đã gây được ấn tượng tốt đẹp với thế giới. Bên cạnh những di sản văn hóa vật thể và phi vật thể của mảnh đất Cố đô đã được UNESCO công nhận, việc hình thành Nhà hát Múa rối Cố đô Huế là một điều tất yếu nhằm đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa của khán giả tỉnh nhà và du khách trong, ngoài nước khi đến thăm Huế. "Nông nghiệp"- tiết mục rối nước đặc sắc của nhà hát múa rối Cố Đô Tại buổi lễ, dù thời tiết rất không ủng hộ khi mưa liên tục và lạnh nhưng 19 tiết mục rối nước đặc sắc như “nông nghiệp”, “bát tiên”, “đua thuyền”, “vinh quy bái tổ”… đã được các diễn viên của Nhà hát biểu diễn nhuần nhuyễn và đầy hào hứng trong tiếng vỗ tay không ngớt của đông đảo khán giả. NSƯT Nguyễn Trung Lương – Phó Chủ tịch Hiệp hội Múa rối Thế giới (UNIMA) tại Việt Nam, cũng chính là đạo diễn của chương trình cho biết, các tiết mục múa rối được trình diễn báo cáo tại buổi lễ ra mắt nhà hát tối nay là một câu chuyện về làng quê Việt Nam, với những nét sinh hoạt đời thường tiêu biểu như đi cày, đi cấy, chăn trâu, giã gạo, câu ếch… Bên cạnh việc gìn giữ những giá trị văn hóa tiêu biểu của loại hình nghệ thuật này, việc đưa vào chương trình những làn điệu âm nhạc cùng phong cách biểu diễn mang đậm chất truyền thống và Cung đình Huế sẽ tạo nên những dấu ấn riêng biệt của múa rối nước Cố đô Huế, đem đến cho khán giả sự ngạc nhiên và thú vị. Với địa điểm hết sức thuận lợi bên bờ sông Hương thơ mộng, trong khuôn viên khách sạn Cetury, chắc chắn Nhà hát Múa rối Cố đô Huế sẽ trở thành một địa chỉ sinh hoạt văn hóa hấp dẫn và bổ ích, góp phần làm phong phú thêm đời sống tinh thần của người dân. Ông Nguyễn Phi Tuấn - Phụ trách Nhà hát cho biết, sau một khoảng thời gian từ 2-3 tháng ổn định hoạt động, Nhà hát sẽ cố gắng tiến tới việc biểu diễn định kỳ vào sáng Chủ nhật hàng tuần phục vụ cho học sinh, thiếu nhi với giá vé ưu đãi, tạo điều kiện cho các em được thưởng thức và tìm hiểu những nét đẹp văn hóa nghệ thuật truyền thống của quê hương, đất nước. Nhân dịp này, Nhà hát Múa rối Trung ương đã trao bằng tốt nghiệp lớp đào tạo ngắn hạn diễn viên múa rối nước do các chuyên gia của Nhà hát trực tiếp đào tạo cho 19 học viên - lực lượng diễn viên nòng cốt của Nhà hát Múa rối Cố đô Huế. BBT Netcodo